Co to dachowanie i po co sie tym zajmować?

Mówimy, że pojazd dachował jeżeli w którymkolwiek momencie kolizji przewrócił się na bok lub na dach. Wiele dachowań kończy się całkowitym lub częściowym wyrzuceniem pasażerów z pojazdu, wydatnie zwiększając ryzyko zranienia i śmierci (więcej o urazach). Tylko 3 procent wszystkich kolizji kończy się dachowaniem. Jednak w przypadku śmiertelnych wypadków, odsetek aż 20 procent z nich to dachowania.

Dlaczego samochody dachują?

Do większości dachowań dochodzi gdy kierowca traci panowanie nad pojazdem i auto zaczyna się ślizgać w bok. Jeżeli na drodze poślizgu auta stanie jakiś obiekt, samochód traci stabilność i przewraca się. Obiektem tym może być krawężnik, barierka, pień drzewa, miękki lub nierówny grunt, etc. Do dachowania może również dojść na skutek wykonywania gwałtownych manewrów przy dużej prędkości w wysokich pojazdach. Wówczas siła tarcia pomiędzy kołami, a nawierzchnią jest na tyle duża, że auto przewraca się. Tego typu dachowania są charakterystyczne dla pojazdów typu SUV, pickup i aut terenowych z powodu znajdującego się wysoko środka ciężkości. Niekiedy do dachowania dochodzi w wyniku spadnięcia pojazdu z nasypu, badź najechania na barierkę, która przewraca lub wyrzuca auto w powietrze.

Dachowanie może również zostać zainicjowane przez inny pojazd po uderzeniu w bok. Jednakże około 75 % wszystkich śmiertelnych dachowań to wypadki z udziałem tylko jednego samochodu.

Czy auta typu SUV są bardziej narażone na dachowanie?

Tak, pojazdy typu SUV (dowiedz się wiecej w leksykonie) dachują częściej niż pickupy i samochody osobowe. 60 procent śmiertelnych wypadków aut SUV to dachowania. W przypadku pickupów jest to 46 procent, a aut osobowych zaledwie 24.

Statystyka ta wynika z różnic w budowie pojazdów. Pojazdy SUV są wyższe i mają wyższe zawieszenie przez co ich środek ciężkości umieszczony jest stosunkowo wysoko w odniesieniu do szerokości pojazdu. Im wyżej umieszczony środek ciężkości, tym łatwiej o wywrotkę. Kolejnym czynnikiem jest również fakt, iż auta SUV są często użytkowane na wiejskich nieutwardzonych drogach.

Co robi się dla rozwiązania problemu dachowań?

Producenci starają się budować auta inaczej. Tzw. Statyczny Czynnik Stabilności (SSF) informuje o zależności pomiędzy szerokością auta, a wysokością jego środka ciężkości. W latach 1998 – 2003 czynnik ten polepszył się o 6 procent. W latach 1978-1998 był stały.

Dodatkowo, nowe auta wyposażane są w Elektroniczną Kontrolę Stabilności (ESP), która zapobiega poślizgom, a więc zmniejsza również prawdopodobieństwo dachowania.

Jak działa elektroniczna kontrola stabilności?

Na ESP składają się czujniki, hamulce, moduł kontrolowania silnika oraz mikrokomputer śledzący zachowanie pojazdu w odniesieniu do skrętu kierownicy. W momencie gdy czujniki wskażą, że samochód opuszcza zamierzony tor jazdy, system ESP przyhamowuje koła w taki sposób, aby wyprowadzić auto z poślizgu. Niekiedy system zmniejsza również obroty silnika. Badania dowodzą, że ESP jest w stanie obniżyć o 56% ryzyko śmiertelnych wypadków, w których bierze udział tylko jeden pojazd, a ryzyko dachowania o 80 procent.

Co zrobić aby zminimalizować ryzyko urazu w wyniku dachowania?

Zapinanie pasów bezpieczeństwa jest najlepszą metodą uniknięcia urazów i śmierci. Ponad 70 % osób ginących podczas dachowania nie ma zapiętych pasów bezpieczeństwa. Bez pasów, pasażerowie auta są często wyrzucani z pojazdu co w znacznym stopniu zwiększa ryzyko śmierci i urazów.

Gdy pasażerowie są przypięci pasami, głównym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo jest struktura pojazdu oraz systemy utrzymujące kierowcę i części jego ciała wewnątrz pojazdu. Boczne kurtyny powietrzne zapobiegają wypadnięciu z samochodu oraz chronią górną część ciała przed kontaktem z podłożem. Dobre pasy bezpieczeństwa z napinaczami redukują luz, oraz chronią głowę przed uderzeniem w dach. Ponadto, dach i struktura pojazdu muszą być sztywne na tyle, aby zapobiec zgnieceniu i przebiciu przez elementy zewnętrzne.

Po co mi mocny dach? Mam przecież ESP.

Nawet jeśli w przyszłości wszystkie pojazdy będą wyposażone w ESP, wciąż będzie dochodziło do dachowań. ESP nie uchroni kierowcy przed uderzeniem przez inny pojazd, uszkodzeniem lub zużyciem opon, lub utratą przyczepności w bardzo złych warunkach atmosferycznych. Samochody wyposażone w ESP również muszą być opdowiednio sztywne, aby chronić podróżujące nimi osoby.